آنتی بیوتیک های طبیعی: گیاه کاسنی

گیاهان دارویی همواره نقش مهمی در تأمین بهداشت و سلامتی جوامع داشته اند، استفاده از گیاهان دارویی قدمتی همپای بشر داشته و یکی از مهمترین منابع غذایی و همچنین درمان و پیشگیری از بیماری ها در طول تاریخ بوده اند. . از جمله فواید استفاده از گیاهان دارویی سهولت استفاده و عدم وجود اثرات متقابل با سایر داروها و یا اثرات سوء بر سلامت و عملکرد می باشد. با توجه به اثرات فرعی و زیانبار داروهای شیمیایی و همچنین خطرات زیست محیطی که استفاده از این داروها بهمراه دارد تمایل به معالجه با داروهای گیاهی و فرآورده های طبیعی در میان جوامع افزایش یافته است. در زمینه تغذیه طیور نیز آزمایشات بسیاری اثرات مثبت استفاده از گیاهان داروئی بر عملکرد و فراسنجه های خونی جوجه های گوشتی را اثبات کرده اند.

بخش دوم:
Cichorium intybus

کاسنی گیاهی است از راسته گل مینا (Asterales) تیره گل ستاره ای ها (Asteraceae) و از سرده کاسنی ها (Cichorium)، پراکندگی جغرافیایی اصلی آن در اروپا و آسیا و از جمله گیاهان دارویی مورد تأیید سازمان غذا و داروی امریكا(FDA) می باشد.
کاسنی از قدیم بعنوان یکی از پراهمیت ترین گیاهان دارویی محسوب می شده این گیاه معمولاً بعنوان جایگزینی برای چای و قهوه شناخته شده اما در علوم پزشکی بطور گسترده برای درمان و پیشگیری از بیماری های مختلف مورد استفاده قرار می گرفته است به طوری که ابن سینا در مورد گیاه کاسنی و خواص آن رساله ای نوشته است.
بخش های مختلف این گیاه در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرد ترکیبات گیاشیمی در سراسر گیاه پخش شده اند اما بخش اصلی این ترکیبات در ریشه قرار دارند. هر چند استفاده از این گیاه تاریخچه دراز مدتی دارد اما بسیاری از اجزاء تشکیل دهنده آن از لحاظ قابلیت های دارویی و اطلاعات سم شناختی هنوز بطور کامل مورد شناسایی قرار نگرفته اند.
در این مطالعه به کاربردهای دارویی مهم گیاه کاسنی، موارد استفاده سنتی و ترکیبات گیاشیمی این گیاه پرداخته می شود.

کاربردهای سنتی گیاه کاسنی:

به لحاظ تاریخی کاسنی اولین بار در مصر باستان کشف شده و پیشینه طولانی در استفاده بعنوان گیاه دارویی در این نواحی دارد. بخش های مختلف این گیاه کاربردهای متفاوتی دارند؛ عصاره این گیاه از لاکتوسین سسکوئی ترپن ها و لاکتوکوپیکرین تشکیل شده و دارای خاصیت درمان سرطان می باشد، وجود اینولین در ریشه کاسنی با اعمال اثرات پری بیوتیکی در درمان اختلالات گوارشی و کاهش اشتها و در نتیجه بهبود ضریب تبدیل خوراک مؤثر است، گل های گیاه کاسنی بعنوان نیرو بخش، محرک اشتها و همچنین درمان سنگ کیسه صفرا، التهاب معده و روده باریک و رفع مشکلات سینوسی کاربرد دارد.
جوانه کاسنی یکی از اجزای اصلی مؤثر این گیاه در درمان بیماریهای کبدی و همچنین پاکسازی آن از سموم و بازسازی سلولهای کبدی است، سایر بخش های گیاه نیز (برای مثال بخش های هوایی و ریشه) برای درمان اختلالات کبدی مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات شیمیایی:

طعم تلخ کاسنی ناشی از وجود گلوکوزیدهایی از جمله چیکورین است، چیکوریک اسید بعنوان یکی از ترکیبات اصلی عصاره های متانولیک کاسنی شناخته می شود؛ ترکیبات آلیفاتیک و مشتقات آنها بخش اصلی و ترپنوئیدها ترکیبات فرعی موجود در این گیاه هستند، گل های کاسنی حاوی ساکاریدها، متوکسی کومارین، فلاونوئیدها، روغن های ضروری و آنتوسیانین ها (که موجب آبی شدن رنگ گل ها می شوند)، می باشند؛ اکتان، n – نانودکان، پنتادکانون، هگزادکان بعنوان ترکیبات فرار اصلی گیاه کاسنی مشخص شده اند.

برخی از خصوصیات فیتو شیمیایی و داروشناختی گیاه کاسنی عبارتند از:

1- اثرات ضد میکروبی فعالیت ضد میکروبی عصاره اسیدی آلی کاسنی قرمز تازه بر علیه برخی باکتری ها به اثبات رسیده، ترکیبات جدا شده از عصاره فعال گیاه که موجب این خاصیت می شوند شامل اگزالیک اسید، سوکیسنیک اسید، کوئینیک اسید و شیکیمیک اسید می باشند.
کلیه اسیدهای آلی در کاهش تشکیل بیوفیلم و چسبندگی باکتری ها به سلول (چسبندگی باکتریایی) نقش دارند این ترکیبات همچنین موجب منقطع شدن بیو فیلم و جداسازی سلول های مرده از سلولهای کشت شده می شوند. همچنین فعالیت عصاره کاسنی بر علیه چهار میکروارگانیسم بیماریزای معروف سودوموناس آئروژینوزا، اشریشیا کلی، استافیلوکوکوس اورئوس و کاندیدا آلبیکنس به اثبات رسیده است. فعالیت ضد باکتریایی و ضد قارچی این گیاه در از بین رفتن باکتری های مضر موجود در دستگاه گوارش و بهبود وضعیت سلامت و ایمنی بدن نقش مهمی ایفا می کند.
بر اساس مطالعات استورکی (1995) نسبت هتروفیل به لنفوسیت شاخص مهمی در ارزیابی سطح ایمنی بدن است و هرچه این نسبت کوچک تر باشد عملکرد سیستم ایمنی بدن بالاتر است، در مطالعه صفا مهر و همکاران(1391) بر روی مرغهای گوشتی، بیشترین کاهش هتروفیل و افزایش لنفوسیت و نسبت هتروفیل به لنفوسیت در جیره های حاوی 1% کاسنی ملاحظه شد که نشان دهنده اثرات مثبت این گیاه بر سطح ایمنی جوجه های گوشتی می باشد، در این مطالعه پیشنهاد شده استفاده از کاسنی در سطح 1 درصد می تواند جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها در مرغهای گوشتی باشد.

2- اثرات ضدکرم در آزمایشات بسیاری فعالیت ضد کرم متابولیت های ثانویه موجود در کاسنی به اثبات رسیده است در حیواناتی که از کاسنی استفاده می کنند کاهش هجوم نماتدهای دستگاه گوارش و شاخص های عملکردی بالاتر مشاهده شده است. در اکثر آزمایشات تانن های متراکم و لاکتون های سسکوئی ترپن بعنوان عامل فعالیت ضد کرم کاسنی معرفی شده اند.

3- اثرات ضد مالاریا ترکیبات تلخ موجود در گیاه کاسنی بخصوص لاکتوسین، لاکتوکوپیکرین و سسکوئی ترپن های موجود در ریشه گیاه کاسنی دارای خاصیت ضد مالاریا می باشند.

4- اثر ضد دیابتی اثرات هیپوگلیسمیک و هیپولیپیدمیک عصاره گیاه کاسنی که موجب کاهش قابل توجه سطح کلسترول و تری گلیسریدهای پلاسما می شود در مطالعات زیادی به اثبات رسیده است؛ فلاونوئیدهای گیاهی موجود در عصاره گیاه کاسنی در افراد مبتلا به دیابت ملیتوس مانع کاهش وزن می شود همچنین با استفاده از گیاه کاسنی در خوراک حیوانات مبتلا به دیابت سطح پارامترهای خونی نظیر آلانین آمینوترانسفراز، تری آسیل گلیسرول، کلسترول کل و هموگلوبین گلیکوزیله در سطح افراد طبیعی باقی می ماند.
همچنین استفاده از عصاره گیاه کاسنی در جیره جوجه های گوشتی با مهار آنزیم های لیپوژناز در کاهش چربی محوطه بطنی نقش دارد (یوسریزال و چن 2003).

5- اثرات محرک رشد: اينولين موجود در ريشه کاسني حاوی ترکیبات اولیگوساکاریدی و پلی ساکاریدی است و بعنوان یک پری بیوتیک باعث تحریک رشد انتخابی و فعالیت تعدادی از باکتریهای مفید روده نظير لاکتوباسيل ها و بيفيدوباکترها و در نهایت تحریک رشد می شود.
در مطالعات نوبخت و همکاران (1391) استفاده از سطوح مختلف این گیاه اثرات معنی داری بر عملکرد جوجه های گوشتی و مرغ های تخمگذار داشت؛ با افزودن پودر گیاه تا سطح 1 درصد به جیره غذایی مرغهای گوشتی، افزایش خوراک مصرفی روزانه و کاهش درصد چربی بطنی مشاهده شد. در مرغ های تخمگذار نیز استفاده از سطح 2 درصد پودر کاسنی افزایش درصد تولید تخم مرغ، مجموع توده تخم مرغ و خوراک مصرفی و بهبود ضریب تبدیل غذایی را بهمراه داشت.

6- اثرات ضد التهابی مشاهده شده با استفاده از گیاه کاسنی فعالیت سیکلواکسی ژنازهایی نظیر TNF -∝ (COX) کاهش می یابد.

7- اثرات ضد درد لاکتوسین، لاکتوکوپیکرین و11- β و 13- دهیدرولاکتوسین موجود در کاسنی دارای خاصیت آنتی اوسروژنیک (ضد درد) هستند.

8- اثرات آنتی اکسیدانی کاسنی قرمز بدلیل وجود ترکیبات پلی فنولی دارای خاصیت ضد اکسیداسیون است و موجب کاهش فعالیت اکسیداسیونی و پراکسیداسیونی می شود.
اثرات ضد تومور – ضد آلرژی گیاه کاسنی، فعالیت گشادکنندگی عروق بر علیه نوراپی نفرین نیز مشاهده شده است.

نتایج:

استفاده از کاسنی بعنوان گیاه دارویی، پیشینه دراز مدتی دارد، این گیاه در مصر باستان کشت می شده و از زمانهای قدیم بعنوان گیاه دارویی، جایگزین قهوه و بعنوان علوفه برای حیوانات مورد استفاده قرار می گرفته است. فعالیت زیستی ظاهری کاسنی در مطالعات پیش بالینی (هم in-vitro و هم in-vivo) نشان دهنده استفاده تاریخی از این گیاه در طب سنتی است.
این گیاه چند منظوره حاوی مقادیر بالایی از پروتئین ها، کربوهیدراتها و مواد معدنی است اینولین موجود در ریشه کاسنی بدلیل اثرات فیزیوژیک و نقش آن در فرآیندهای بیوشیمیایی در بهبود سلامت و کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری ها نقش مهمی ایفا می کند.
استفاده از روشهای نوین مهندسی ژنتیک بر روی گیاه کاسنی می تواند در بدست آوردن محصول بیشتر و کشف قابلیت های جدید این گیاه مفید باشد. البته شناسایی کامل ترکیبات موجود در این گیاه برای کسب آگاهی از خصوصیات فیتوشیمیایی آن بر علیه بیماری های مختلف هنوز نیازمند تحقیقات بیشتر است.
اطلاعات سم شناختی گیاه کاسنی نیز در حال حاضر بسیار محدود است تحقیقات جدید نشان داده گیاه کاسنی می تواند در آینده بعنوان یک نمایشگر زیستی فلزات سنگین مورد استفاده قرار گیرد.

 

دانلود مقاله


مقالات دیگر

اطلاعات تماس

از روش های زیر میتوانید با ما در ارتباط باشید:

  • آدرس : اصفهان، خیابان جی، ابتدای خیابان تالار – سپاهان دانه پارسیان

  • تلفن : 32306830-031 | 40 خط

  • سامانه ندای مشاور : 35080-031

  • آدرس پست الکترونیک : info [at] sepahandaneh [dot] com


تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت  سپاهان دانه پارسیان می باشد.