آنتی بیوتیک های طبیعی: گیاه سیر

گیاه درمانی (هربالیسم) یک شاخه کهن از طب سنتی است که قدمتی همپای تاریخ بشر دارد. با توجه به اینکه عرصه علم پزشکی به واسطه مواجهه با مسائل جديد در حوزه‌های بهداشتی و درمانی دستخوش تحولات اساسی شده رويکرد دانشمندان این بخش به سمت مراقبت‌ها و روش‌های درمانی طب سنتی تغيير يافته است. در صنعت طیور نیز استفاده از گیاهان دارویی بدلیل اهمیت آنها در درمان و پیشگیری از بیماری‌ها در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است؛

برخی مزایای استفاده از گیاهان دارویی در خوراک طیور عبارتند از:

ظرفیت بالای تولید این گیاهان در طبیعت کشور، قابلیت دسترسی آسان، قیمت پایین و صرفه اقتصادی، از بین رفتن اثرات نامطلوب باقی مانده های دارویی در تولیدات طیور، عدم ایجاد مقاوت آنتی بیوتیکی، کاهش سطح استفاده از داروهای شیمیایی و در نتیجه ارائه غذای سالم و حفظ سلامت جامعه. گیاهان مختلفی توسط متخصصین تغذیه در خوراک طیور مورد استفاده قرار می گیرند در این مطالعه به کاربردهای گیاه دارویی “سیر” پرداخته خواهد شد.

بخش سوم:
Allium sativum

سیر گیاهی است از راسته مارچوبه‌سانان (Asparagales) تیره نرگسیان، زیر تیره پیازیان (Alliaceae) و سرده والک (Allium) که به عنوان ادویه و دارو از دیر باز مورد استفاده قرار مي گرفته است.
حضرت محمد (ص) برای سیر خواص بسیاری قائل شده اند و می‌فرمایند:

تا می‌توانید از سبزی سیر استفاده کنید زیرا سیر دوای هفتاد درد است! موطن اصلى سير را منطقه آسيا و نواحى ايران و افغانستان مى‌دانند.

گیاه شناسی:

سیر گیاهی است علفی و دائمی که ساقه آن تا ارتفاع 40 سانتیمتر نیز می رسد داراى پيازى است به‌صورت تخم مرغى و يا تخم مرغ کشيده که سطح آن صاف و صيقلى شده است، هر غده سير از تعدادى غده کوچک‌تر که به آنها سيرچه گفته مى‌شود تشکيل شده است.

ترکیبات سیر:

ترکیبات گوگرد دار نظیر آجون، S-آلیل سیستئین، دی آلیل سولفید مهمترین و فعالترین ترکیبات موجود در سیر هستند، سیر حدود mg/kg 100 وزن خشک، گوگرد دارد(Fenwick و همکاران؛ 1985).
ترکیبات گوگرد دار سیر با تحریک سیستم ایمنی بدن، پتانسیل بالایی در نابودی تومورهای سرطانی دارند.
آلیسین ترکیب فیتوژنیک اصلی موجود در سیر است كه در ایجاد بوی خاص سیر و بسیاری از خواص درمانی آن نقش دارد. این ترکیب بطور طبیعی از اسیدآمینه آلین تشکیل می شود و توسط آنزیم آلیناز به آلیسین تبدیل می شود.

خواص کلی سیر:

بر اساس مطالعات فارماكولوژی و بالینی می توان خواص زیر را برای سیر ذکر نمود

  • خواص ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد انگلی، ضد ویروسی
  • خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی
  • گشاد کننده عروق > جلوگیری از افزایش فشار خون (هیپرتانسیون) > ضدآترواسکلروز (تصلب شرائین)
  • رقیق کننده خون > جلوگیری از لخته شدن خون (آنتی ترومبوتیک) > کاهش احتمال بروز سکته
  • کاهش سطح لیپیدهای خون (هیپولیپیدمیک)
  • کاهش سطح كلسترول کل در خون (TC) و به ویژه نوع LDL (هیپوکلسترولمیک)
  • افزایش سطح انسولین در خون (هیپوگلیسمیک) > ضد دیابت
  • افزایش سلولهای NK و سلولهای T > بهبود عملکرد سیستم ایمنی
  • آنتی بیوتیک طبیعی محرک رشد > بهبود عملکرد رشد و تولید در طیور

بعضی از اثرات استفاده از سیر در تغذیه طیور عبارتند از:

بهبود عملکرد سیستم ایمنی و افزایش مقاومت به بیماریها

اثرات سیر بر باکتری های مضر روده مانند اشریشیاکلی و سالمونلا موجب کاهش جمعیت باکتریهای مضر و افزایش جمعیت باکتریهای مفید دستگاه گوارش می شود که موجب ظهور اثرات محرک رشدی این گیاه می شود.
در تحقیقات آزمایشگاهی نشان داده شده که آلیسین موجود در سیر برروی باکتریهای گرم مثبت و باکتریهای گرم منفی و همچنین قارچ ها (مانند کاندیدا آلبیکانز) و تک‌یاخته‌ها (مانند آنتامیبا هیستولیتیکا) و همچنین برروی ویروسها اثر دارد، البته باید توجه داشت این اثرات بیشتر در مورد سیر خام صادق است.
در بسیاری از مطالعات اثرات سیر بر تقویت سیستم ایمنی به اثبات رسیده است، مشاهده شده مصرف سیر به میزان یک کیلوگرم در تن خوراک موجب بهبود شاخص های ایمنی مانند افزایش اندازه بورس فابرسیوس می شود. در مطالعه M.Ari و همکاران(2012) گزارش شد بهبود عملکرد سیستم ایمنی توسط سیر از طریق افزایش حجم سلولهای فشرده(PCV6) صورت می گیرد. همچنین رئیسی و همکاران(1390) گزارش کردند استفاده از سطوح 1 و 3 درصد پودر سیر در دوره زماني مصرف، سبب بهبود عملکرد رشد و تیتر آنتي بادي بر علیه واکسن گامبرو در جوجه هاي گوشتي می شود.

کاهش سطح کلسترول خون

آلیسین و ترکیبات وابسته به آن با مهار آنزیم HMG-CoA ردوکتاز (آنزیم مؤثر در ساخت کلسترول در کبد) موجب کاهش سطح LDL، کاهش تری گلیسیرید و کلسترول خون و در نهایت کاهش وقوع بیماریهای قلبی-عروقی می شوند.
M.Ari و همکاران(2012) گزارش کردند استفاده از 15% سیر در هر کیلوگرم خوراک در مرغ گوشتی رسوب کلسترول را کاهش و عملکرد را بهبود می بخشد. علاوه بر این اثرات سیر بر کاهش سطح کلسترول موجب بهبود کیفیت گوشت نیز می شود، Fayed و همکاران(2011) گزارش کردند استفاده از 500mg/kg و 1000 mg/kg سیر در خوراک جوجه های گوشتی موجب بترتیب 23 و 17% کاهش کلسترول ماهیچه ران و 26 و 19% کلسترول ماهیچه سینه گردید. Konjufca و همکاران(1997) در نتایج خود گزارش کردند که استفاده از 2 درصد پودر سیر در جیره جوجه هاي گوشتي ، باعث کاهش معني دار سطح کلسترول سرم و کلسترول کبدي مي گردد.

جلوگیری از افزایش فشار خون

سیر با جلوگیری از فعالیت آنزیم های مهمی که در سنتز کلسترول و لیپیدها شرکت می کنند(نظیر تری هیدروکسی تری متیل گلوتاریل کوآنزیم A ردوکتاز، کلسترول-7- α-هیدروکسیلاز) و از طریق جلوگیری از تجزیه اسیدهای چرب از افزایش فشار خون جلوگیری می کند.

افزایش تولید تخم مرغ:

در تحقیق Mahmoud K و همکاران(2006) مصرف عصاره سیر به میزان 1 درصد در خوراک مرغهای تخمگذار(3 بار در هفته – تا سن 47 هفتگی) موجب افزایش معنی دار (P<0.05) وزن تخم مرغ، وزن آلبومن، وزن زرده، افزایش ارتفاع آلبومن و افزایش تعداد تخم مرغ های تولیدی گردید. Ramakrishna و همکاران(2003) بیان کردند گیاهان دارویی مانند سیر با افزایش فعالیت آنزیم های پانکراس موجب ایجاد ریز محیط مناسب برای استفاده بهتر از مواد مغذی می شوند.

کاهش کلسترول تخم مرغ:

استفاده از گیاه سیر در خوراک مرغهای تخمگذار سبب کاهش سطح کلسترول در تخم مرغ می شود، در مطالعه رحیمی و همکاران(1387) مشاهده شد که مصرف پودر سیر به مقدار 15 گرم در کیلوگرم جیره غذایی در یک دوره 6 هفته ای در مرغان تخم گذار موجب 16 درصد کاهش کلسترول در سفیده و 6 درصد کاهش کلسترول در زرده شد. Sharma و همکاران(1979) نیز کاهش کلسترول زرده را با استفاده از 1 تا 3% پودر سیر در خوراک مرغهای تخمگذار مشاهده کردند.

بهبود عملکرد و افزایش سرعت رشد:

محققین بسیاری(Demir و همکاران،2001؛ Freitas و همکاران،2003؛ Kim و همکاران،2007) اثرات مفید استفاده از پودر سیر بر افزایش وزن، ارتقاء عملکرد و افزایش کیفیت لاشه در جوجه های گوشتی را گزارش کرده اند، Dieumou و همکاران(2013) پودر سیر را به عنوان جایگزین مناسب محرک های رشد در جوجه هاي گوشتي پیشنهاد کردند.
Stanacev و همکاران (2011) در مطالعه خود بر روی مرغهای گوشتی مشاهده کردند افزودن سیر موجب افزایش معنی دار(P<0.05) وزن بدن و بهبود کارآیی خوراک می شود(سیر موجب کاهش 10 درصدی ضریب تبدیل غذایی گردید).
Cullen و همکاران(2005) اثر افزودن سیر بمیزان 1% در خوراک جوجه های گوشتی را افزایش رشد، کاهش ضریب تبدیل و بهبود کیفیت گوشت گزارش کردند. Horton و همکاران(1991)، Freitas و همکاران(2001)، Bampidis و همکاران(2005) نیز به نتایج مشابهی دست یافتند، این دانشمندان همچنین مشاهده کردند غلظتهای پایین سیر- بین 1 و 2% اثرات بهتری خواهد داشت، بعنوان مثال در این تحقیقات استفاده از 5/4% سیر در خوراک اثری بر رشد و ضریب تبدیل ایجاد نکرد. Horton و همکاران(1991) مشاهده کردند افزودن پودر سیر با بهبود طعم خوراک موجب تحریک مصرف خوراک گردید. همچنین مشاهده شده استفاده از سیر بطور معنی داری میزان باکتریهای ای. کولای و کل باکتریهای هوازی را در روده کوچک جوجه های گوشتی نسبت به گروه شاهد کاهش می دهد(Sarica و همکاران؛2005)

بهبود کیفیت لاشه

سیر با کاهش سطح کلسترول و همچنین کاهش چربی شکمی نقش مؤثری در كاهش چربي لاشه و بهبود کیفیت کلی آن ایفا می کند.
با توجه به نتایج تحقیقات ذکر شده و همچنین خواص فوق العاده گیاه سیر و نقش آن در مبارزه علیه بیماریهای مختلف استفاده از آن در تغذیه طیور ، خصوصاً طیور گوشتی پیشنهاد می شود.

 

دانلود مقاله

 


منابع:
1. رحيمي ش، رفيعي آ، لطف الهيان ه، افشارنادري ا. 1387 تاثير مصرف توام پودر سير و مس در کاهش غلظت کلسترول زرده تخم مرغ در مرغان تخمگذار. مجله تحقيقات دامپزشكي دانشگاه تهران) : 1387 دوره 6، شماره 2 ؛ صفحه 6-1).
2. رييسي م، اوسط حسيني علي آباد ع، پاشازانوسي م، روفچايي ا. 1390. اثر مدت و ميزان استفاده از پودر سير بر رشد و ميزان تيتر آنتي بادي عليه واکسن نيوکاسل و گامبرو در جوجه هاي گوشتي. مجله داروهای گیاهی ( 1390 دوره 2،, شماره 4؛ صفحه 285-275).

3. FAYED, R.H., H. ABEER, A. RAZEK, M. JEHAN, 2011: Effect of dietary garlic supplementation on performance, carcass traits, and meat quality in broiler chickens. Parameters 100, 1000-1004.
4. MANSOUB, N.H., 2011: Comparative effects of using garlic as probiotic on performance and serum composition of broiler chickens. Annals of Biological Research 2, 486-490.
5. Ramakrishna, Rao R., Platel K. and Srinivasan K. (2003) In vitro influence of spices and spice-active principles on digestive enzymes of rat pancreas and small intestine. Nahrung/Food 47: 408–12.
6. Sarica, S., Ciftci A., Demir E., Kilinc K. and Yildirim Y. (2005) Use of an antibiotic growth promoter and two herbal natural feed additives with and without exogenous enzymes in wheat based broiler diets. South African Journal of Animal Science 35: 61-72.
7. Sharma, R.K., Singh R.A., Pal R.N. and Aggarwal C.K. (1979) Cholesterol content of chicken eggs as affected by feeding garlic, sarpagandha, and nicotinic acid. Haryana Agriculture University Journal of Research 9: 263–65.
8. STANAĆEV, V., D. GLAMOČIĆ, N. MILOŠEVIĆ, N. PUVAČA, V. STANAĆEV, N. PLAVŠA, 2011: Effect of garlic (Allium sativum L.) in fattening chick’s nutrition. African Journal of Agricultural Research 6, 943-948.


مقالات دیگر

اطلاعات تماس

از روش های زیر میتوانید با ما در ارتباط باشید:

  • آدرس : اصفهان، خیابان جی، ابتدای خیابان تالار – سپاهان دانه پارسیان

  • تلفن : 32306830-031 | 40 خط

  • سامانه ندای مشاور : 35080-031

  • آدرس پست الکترونیک : info [at] sepahandaneh [dot] com


تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت  سپاهان دانه پارسیان می باشد.